Depresja poporodowa czym jest i jak sobie z nią radzić?

Połozna na medal
Połozna na medal
5 stycznia 2019
Depresja poporodowa czym jest i jak sobie z nią radzić?
Fot. iStock / kieferpix – Depresja poporodowa czym jest i jak sobie z nią radzić?
 

Okres ciąży i połogu jest jednym z największych wyzwań psychologicznych z jakim przychodzi się zmierzyć kobiecie w ciągu życia. Niektórym kobietom ciężko jest zaadoptować się do nowej roli, przez co nieoczekiwana ciąża wyzwala w nich negatywne emocje, mające w trakcie ciąży nie tylko wpływ na zdrowie psychiczne kobiety, ale również oddziałują na rozwijający się płód.

Zły stan emocjonalny ciężarnej predysponuje do wystąpienia: porodu przedwczesnego, powikłań okołoporodowych, mniejszej wagi urodzeniowej noworodka oraz problemów w rozwoju psychofizycznym dziecka w późniejszym wieku. Monika Wójcik, położna i Ambasadorka kampanii społeczno-edukacyjnej „Położna na medal”, przedstawia najważniejsze zagadnienia związane z depresją poporodową.

Ciąża, poród i okres połogu to dla kobiety wyjątkowy czas dynamicznych zmian biologicznych i psychicznych. W tych okresach kobietom towarzyszy wiele uczuć, zarówno tych pozytywnych – radość, szczęście, podekscytowanie, jak i negatywnych – smutek, niepokój, zagubienie. Kobiety muszą zaadoptować się do roli jaką będą pełnić – do bycia matką.

Dla wielu nie jest to w cale łatwe zadanie. Wiele z nich z różnych przyczyn nie akceptuje faktu bycia w ciąży, nie są one gotowe do podjęcia roli matki, przez co okres okołoporodowy staje się dla nich jednym z najbardziej traumatycznych i smutnych okresów w życiu.

Baby Blues

,,Baby blues” – smutek poporodowy, to zaburzenie określane jest wieloma synonimami – ,,baby blues’’, smutek po urodzeniu dziecka, przygnębienie poporodowe, depresja dnia trzeciego. Pierwsze dni połogu charakteryzują się gwałtownym spadkiem poziomu hormonów – progesteronu i estrogenów, z równoczesnym wzrostem hormonu prolaktyny. Tak szybka zmiana poziomu hormonów wpływa niekorzystnie na samopoczucie świeżo upieczonej mamy. Pierwsze objawy tego smutku pojawiają się ok. 3 dnia po porodzie, a największe nasilenie tego stanu przypada na 5 dobę po porodzie. Czas trwania przygnębienia poporodowego to od ok. 10 dni, do nawet do 2-3 tygodni. Szacuje się, iż zaburzenie to dotyka 15-85 % kobiet w okresie połogu.

Smutek poporodowy występuje częściej u kobiet charakteryzujących się wysokim poziomem neurotyczności, problemami środowiskowymi i rodzinnymi. ,,Baby blues” objawia się obniżonym oraz zmiennym nastrojem, labilnością emocjonalną, płaczliwością, drażliwością, problemami ze snem, brakiem apetytu, nerwowością, poczuciem zmęczenia, obawą o właściwe wykonywanie czynności pielęgnacyjnych noworodka.

Smutek poporodowy nie wymaga leczenia farmakologicznego, mija samoistnie, należy jednak pamiętać, że u ok. 20% kobiet, które cierpiały po porodzie na smutek poporodowy, rozwija się depresja poporodowa, a ryzyko zachorowania na to zaburzenie wzrasta 4-krotnie.

W ramach działań profilaktycznych należy w okresie połogu zapewnić kobiecie pomoc w opiece nad noworodkiem, odpowiednie warunki do wypoczynku oraz wsparcie społeczne tak, aby poziom hormonów mógł się szybko ustabilizować, a adaptacja do macierzyństwa przebiegła jak najsprawniej.

Depresja poporodowa czym jest i jak sobie z nią radzić?

Fot. Materiały prasowe

Depresja poporodowa

Depresja poporodowa to zaburzenie występujące w okresie połogu u 10 do 20% kobiet. Ryzyko jej wystąpienia jest największe w okresie pierwszych 4 – 8 tygodni po porodzie, niektóre kobiety mogą przejawiać objawy depresyjne nawet do roku po porodzie. U kobiet, których w przeszłości odnotowano epizody depresyjne, ryzyko wystąpienia depresji poporodowej wzrasta do 25%, a w przypadku epizodu depresji poporodowej we wcześniejszej ciąży nawet do 50%.

Do grupy ryzyka zachorowania na depresję poporodową należy zaliczyć kobiety, które cierpiały na zespół napięcia przedmiesiączkowego, w ciąży często chorowały na przeziębienie i infekcje, na zaburzenia psychiczne lub gdy w rodzinie wystąpiły zaburzenia afektywne, ciąża miała przebieg patologiczny (zagrażające poronieniem, ciąża przeterminowana, ciężarna chorująca na nadczynność, niedoczynność tarczycy czy nadciśnienie tętnicze), które przeżywają przykre wydarzenie życiowe np. śmierć bliskiej osoby.

Oprócz wymienionych czynników, również brak odpowiedniego wsparcia ze strony społeczeństwa, samotne macierzyństwo, konflikty z partnerem, czy problemy natury ekonomicznej, mogą stać się bodźcami do rozwinięcia depresji poporodowej .

Objawy depresji poporodowej

W depresji poporodowej u kobiet obserwuje się następujące objawy:

  • problemy z koncentracją oraz podejmowaniem decyzji,
  • poczucie ciągłego zmęczenia i przygnębienia,
  • izolowanie od społeczności,
  • chorobliwa drażliwość,
  • zaburzenia apetytu (zmniejszenie lub nasilenie),
  • wzrost poziomu lęku,
  • któremu mogą towarzyszyć objawy wegetatywne takie jak drżenie,
  • nasilona pobudliwość i częstość uderzeń serca,
  • wyraźny lęk o zdrowie dziecka manifestujący się swoistym przewrażliwieniem (ciągłe martwienie się o karmienie, sen, płacz dziecka),
  • obniżenie nastroju,
  • anhedonia,
  • płaczliwość,
  • problemy ze snem (bezsenność, nadmierna senność),
  • negatywne postrzeganie własnej osoby,
  • negowanie predyspozycji do bycia matką (twierdzenie, że: ,,jest się złą matką”),
  • spadek popędu płciowego,
  • problemy w opiece nad dzieckiem,
  • obojętność na zaspokojenie jego potrzeb,
  • myśli samobójcze,
  • jak również myśli o wyrządzeniu krzywdy dziecku.

Karmienie piersią a przyjmowanie leków psychotropowych

Karmienie piersią u matek, które zmagają się z depresją poporodową i przyjmują leki psychotropowe i przeciwdepresyjne, powinno być rozważane indywidualnie.

Należy zastanowić się czy ewentualne korzyści z karmienia piersią nie przewyższają możliwego ryzyka dla dziecka.

Wszystkie leki psychotropowe i przeciwdepresyjne przenikają do mleka matki, ale ich stężenia mogą się bardzo różnić. Leki przeciwdepresyjne rozpuszczają się w tłuszczach, przez co łatwo przenikają do mleka matki, dlatego leki przeciwdepresyjne zalecane w okresie laktacji powinny charakteryzować się lepszym powinowactwem do wiązania z białkami, niż tłuszczami, małą liczbą metabolitów i krótkim okresem półtrwania.

Znajomość charakterystyki danego środka farmakologicznego pozwala w szczególnych sytuacjach na dokładne zaplanowanie karmienia piersią np. ominięcie jednej pory karmienia, odciągnięcie pokarmu przed zażyciem leku lub powstrzymanie się od karmienia w czasie zażywania danego leku.

Przewlekłemu stosowaniu leków przeciwdepresyjnych oraz uspokajających nie powinno towarzyszyć karmienie piersią – jeśli istnieje potrzeba doraźnego zażycia leku przeciwlękowego matka powinna wystrzegać się karmienia piersią przez następne kilka godzin.

Dziecko może być karmione w tym czasie mlekiem odciągniętym przed zażyciem leku. Bardzo ważne jest, aby kobiety karmiące piersią, zażywające leki psychotropowe, szczególnie obserwowały zachowanie swoich dzieci.

Wystąpienie u noworodków nadmiernej senności, płaczliwości, nerwowości, zaburzeń oddychania, należy zaliczyć do niepokojących objawów, wskazujących na toksyczne działanie leków przyjmowanych przez matkę na organizm dziecka. Jest to sygnałem dla matki, aby przerwać karmienie piersią.

W czasie stosowania leków stabilizujących nastrój, takich jak lit, czy kwas walproinowy, zaleca się kontrolne badania morfologii krwi i innych wskaźników laboratoryjnych u noworodka. Wiedza na temat wpływu leków psychotropowych w czasie laktacji na wczesny i późny rozwój noworodka wciąż jest znikoma.


to prowadzona od 2014 roku kampania społeczno-edukacyjna zwracająca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Istotną kwestią kampanii jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane są od 1 kwietnia do 31 lipca 2018 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2018 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal2018.pl

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Alantan Plus.


Pielęgnacja skóry noworodka w sezonie jesienno-zimowym

Połozna na medal
Połozna na medal
5 stycznia 2019
Pielęgnacja skóry noworodka w sezonie jesienno-zimowym
Fot. iStock – Pielęgnacja skóry noworodka w sezonie jesienno-zimowym
 

Pielęgnowanie skóry dziecka w sezonie jesienno-zimowym nie ogranicza się tylko do momentu wyjścia na spacer. Trzeba uwzględnić również fakt, że w mieszkaniu zaczynają panować nieco inne warunki, choćby ze względu na ogrzewanie pomieszczeń. Na kondycję skóry każdego z nas, a szczególnie dziecka, wpływają czynniki atmosferyczna, jak i te w pomieszczeniach zamkniętych. Marzena Langner – Pawliczek, położna i Ambasadorka kampanii społeczno – edukacyjnej „Położna na medal”, przedstawia najważniejsze zagadnienia związane z pielęgnacją skóry noworodka w okresie jesienno – zimowym.

Różnice temperatur – wysoka w mieszkaniu, a niska na zewnątrz. Suche, mało wilgotne powietrze w pomieszczeniach, wynikające z funkcjonowania grzejników. Wiatr i mróz na dworze. To wszystko może spowodować problemy, z którymi będzie się borykać skóra dziecka.

Pielęgnacja skóry noworodka w sezonie jesienno-zimowym

Przez pierwsze miesiące życia dziecka skóra jest bardzo delikatna. U noworodka i niemowlaka ma ona tendencje do nadmiernego przesuszania się. Słabo wykształcona jeszcze na tym etapie życia warstwa lipidowa nie chroni jej dostatecznie przed wysuszeniem, zaś warstwa rogowa naskórka jest zbyt cienka, by dobrze chronić przed wiatrem i innymi podrażnieniami.

Właściwie pielęgnowana skóra dziecka, zwłaszcza ta, która wcześniej nie sprawiała problemów pielęgnacyjnych, nie powinna niczym szczególnym nas zaskoczyć.

Jeśli mamy wrażenie, że codzienna aktywność niemowlaka ogranicza się do leżenia, spania i jedzenia, utrzymanie jego ciała w czystości jest bardzo ważne.

Długie kąpiele w zbyt gorącej wodzie wzmagają efekt przesuszenia skóry, dlatego czas kąpieli warto ograniczyć do 5-10 min, w wodzie o temperaturze 36-37 stopni. Można wlać do kąpieli kilka kropel oliwki albo emolientu, które uzupełnią niedobór lipidów. Po kąpieli ciało dziecka należy starannie osuszyć miękkim ręcznikiem z dokładnym uwzględnieniem każdej fałdki.

W przypadku, gdy w pomieszczeniu temperatura jest niższa niż 27 stopni, zaleca się „kąpiel na sucho”. Myjemy dokładnie wszystkie części ciała dziecka na przewijaku lub innym do tego przygotowanym miejscu bez zanurzenia w wanience. Proszę pamiętać o odwróceniu dziecka na brzuszek i wymyciu pleców i pośladków.

Pielęgnacja skóry noworodka w sezonie jesienno-zimowym

Fot. Materiały prasowe

Po kąpieli malucha smarujemy cieniutką warstwą kremu lub emulsji do skóry przesuszonej. Tym sposobem uszczelnimy warstwę lipidową i ograniczymy utratę wody ze skóry (można zastosować 2-3 razy dziennie). W codziennej pielęgnacji okołopieluszkowej skóry na pewno sprawdzi się maść alantandermoline z witaminą F.

Należy jednak pamiętać, aby z ilością kosmetyków u dziecka przebywającego w domu nie należy przesadzać.

Jeśli mimo nawilżania powietrza w domu jest sucho, można śluzówki noska zwilżyć rekomendowaną dla maluchów wodą termalną. Płyn rozpuści zaschniętą wydzielinę, wtedy mniej kłopotliwe będzie czyszczenie noska, a jeśli maluch ma sapkę lub katar, ułatwi oddychanie.

Wodą termalną można zwilżyć także usta dziecka. Jeśli użyjemy do tej pielęgnacji cienkiej warstwy kremu należy uważać, aby nie dostał się do buzi, co w przypadku wody termalnej nie jest problemem.

Jak przygotować noworodka do spaceru jesienno-zimowego?

Na zimowy spacer można wyjść gdy temperatura nie przekracza -10 stopni, a gdy mocno wieje, -5 stopni. Mimo uczucia zimna nie należy rezygnować ze spacerów. Nie powinny one być dłuższe niż 15-30 minut, aby uniknąć kłopotów ze skórą dziecka. Przed wyjściem należy dobrze przygotować malucha na spacer.

Buzię i dłonie smarujemy tłustym kremem ochronnym, przeznaczonym dla dzieci w odpowiednim wieku. Zwróćmy uwagę, aby krem chronił przed wiatrem i mrozem. W słoneczne jesienne czy zimowe dni warto zastosować krem z filtrem przeciwsłonecznym, ze względu na małą ilość melatoniny w skórze dziecka. Efekt zaczerwienienia policzków i spierzchniętych warg niemowlaków to działanie niskiej temperatury otoczenia. Drobne mikroodmrożenia mogą powstać na skutek skraplającej się pary wodnej z wydychanego przez malucha powietrza, dlatego nie należy nakrywać noska i buzi szalikiem. Bolesne kryształki mogą ranić czubek noska i śluzówkę ust. Sytuacja zwykle wraca do normy po powrocie do domu.

Wychodząc z maluchem na spacer należy pamiętać o odpowiednim ubraniu swojej pociechy. Rozsądne jest ubieranie na „cebulkę”. Ten system zapobiega przegrzaniu, a także nadmiernemu poceniu. Można założyć lub zdjąć warstwę ubranek w zależności od temperatury  otoczenia. Ubranka powinny być wykonane z naturalnych materiałów, które pozwolą skórze na swobodne oddychanie. Nie powinny krępować ruchów malucha, powinny za to umożliwić swobodny dostęp do dziecka w sytuacjach „awaryjnych”. Ubrania powinny także ograniczać do minimum powierzchnię ciała wystawioną na wychłodzenie w „tych” sytuacjach. Zawsze warto zabrać na spacer dodatkowy kocyk. W przypadku noworodków i niemowlaków na jesienno-zimowy spacer wygodny będzie wózek z budką. Będziesz miała pewność, że maluch jest dobrze osłonięty od wiatru.

W chłodne dni, gdy krew w skórze (szczególnie nosa, uszu i paluszków) krąży wolniej, może dojść do odmrożenia. Kiedy w czasie spaceru zauważysz mocno zaczerwienioną i obrzękniętą skórę, wracaj z dzieckiem do domu. Miejsca takie należy stopniowo rozgrzać, aby zbyt szybko nie rozszerzyć naczyń krwionośnych. Na zmienione miejsca przyłożyć należy ciepłe wodne kompresy, póki skóra się nie zaróżowi. Jeśli sobie nie radzisz z tym problemem, albo jesteś zestresowana, zwróć się o pomoc do fachowców.

Oczywiście, nie da się uniknąć wszystkich niekorzystnych dla skóry sytuacji. Zachowanie ostrożności i przestrzeganie kilku prostych zasad pozwoli na spokojne przeżycie jesienno-zimowej aury.


Położna na Medal to prowadzona od 2014 roku kampania społeczno-edukacyjna zwracająca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Istotną kwestią kampanii jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane są od 1 kwietnia do 31 lipca 2018 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2018 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal2018.pl

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Alantan Plus.


Ósmy miesiąc ciąży, czyli początek trzeciego trymestru

Połozna na medal
Połozna na medal
28 grudnia 2018
Fot. iStock / NataliaDeriabina

Ósmy miesiąc ciąży to okres między 32 a 36 tygodniem ciąży lub 30 a 34 tygodniem rozwoju wewnątrzmacicznego dziecka. W tym czasie przyszła mama z jednej strony nie może doczekać się, kiedy nastąpi poród, a z drugiej – boi się porodu i opieki nad maluszkiem. Miesiąc ten upływa pod znakiem intensywnego wzrostu masy ciała, zarówno mamy jak i dziecka. Jakie zmiany zachodzą w ósmym miesiącu ciąży u mamy i maluszka, opowiada Monika Wójcik, położna i ambasadorka kampanii „Położna na medal”.

Rozwój dziecka w ósmym miesiącu ciąży

Maleństwo nadal rośnie, porusza się jeszcze dość intensywnie. Podskórna tkanka tłuszczowa już się rozwinęła, a skóra jest gładka i różowa. Jego rączki i nóżki są okrągłe i pełne. Rozwija się nadal zmysł wzroku. Oczy dziecka rejestrują przez powłoki brzuszne zmiany oświetlenia. Zapamiętuje głos mamy i rytm bicia jej serca. Mózg nadal intensywnie się rozwija. Większość układów jest już dobrze rozwinięta, ale płuca mogą być jeszcze niedojrzałe. Dziecko urodzone w tym miesiącu ma duże szanse, aby przeżyć. Co tydzień przybywa dziecku 200g i pod koniec 8 miesiąca waży już ok. 2500g, a jego wzrost to 45-46cm

Zmiany u mamy

Prawdopodobnie Twój oddech się trochę skróci na skutek wysokiego położenia dna macicy, uciskającego na płuca i przeponę.  Ucisk ten dotyczy również żołądka, przez co staje się on wtedy mniejszy więc proponuję Ci  jeść mniejsze posiłki ale częściej ok. 5-6 dziennie. Dolegliwości te ustąpią nieco, gdy dziecko przesunie się niżej (jakby bardziej w głąb miednicy) najczęściej pod koniec tego miesiąca. Dlatego w tym czasie większość położnych wypytuje pacjentki czy zauważyły, że brzuch się trochę obniżył.   Zwiększa się ilość skurczów Braxtona-Hicksa. Utrzymuje się świąd skóry brzucha, bóle pleców, skurcze łydek; nasilają się również zaparcia i białawe upławy pochwowe. Z twoich piersi może wyciekać siara, czyli pierwszy pokarm dla dziecka. Może pojawić się zniecierpliwienie i pragnienie, by ciąża dobiegła końca. Wzrasta roztargnienie. Możesz mieć kłopoty ze snem, ponieważ trudno Ci będzie znaleźć wygodną pozycję. Spróbuj używać więcej mniejszych poduszek, podkładając je pod głowę, brzuch czy między kolana. Ulgę powinna Ci przynieść pozycja na lewym boku z podkurczonymi nogami. Pamiętaj, że wszystkie te dolegliwości to stan przejściowy, a z każdym dniem ciąży wzrasta szansa na urodzenie zdrowego dziecka. Duży brzuch sprawia, że możesz czuć się nieco niezdarna i mieć trudności z szybkim i sprawnym poruszaniem się, a nawet z utrzymaniem równowagi. Organy wewnętrzne są coraz bardziej ściśnięte, a serce musi teraz szybciej pracować. Dlatego staraj się dużo i często odpoczywać. Znajdź czas na drzemkę, lub po prostu leniuchowanie.

Od 32 tygodnia ciąży powinnaś zgłaszać się na badania kontrolne co dwa tygodnie. Normą jest w tym miesiącu przybieranie na wadze ok. pół kilograma na tydzień.

Zgłoś się do swojego lekarza, gdy tylko zaobserwujesz:

  • krwawienie lub odpływanie płynu owodniowego z pochwy
  • silne skurcze brzucha, bóle żołądka lub tępy ból pleców
  • pogorszenie wzroku, plamki przed oczyma
  • uczucie wypierania dziecka od dołu
  • zauważalne, nietypowe zmiany ruchliwości twojego dziecka
  • więcej niż 5 skurczów w ciągu godziny.

Badania w ósmym miesiącu ciąży

8 miesiącu ciąży czeka Cię trzecie, zalecane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, badanie  (zwykle wykonuje się je w 35.–37. tygodniu ciąży). Badanie pozwoli ocenić, jak duże jest dziecko, jego stan i położenie . Można też sprawdzić, czy dziecko przybrało już pozycję do porodu ( czy jest główką w dół). W tym miesiącu warto zrobić , aby sprawdzić, czy nie ma tam  z grupy B (Streptococcus agalactiae, tzw. GBs), który może być groźny dla rodzącego się dziecka.


Położna na Medal to prowadzona od 2014 roku kampania społeczno-edukacyjna zwracająca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Istotną kwestią kampanii jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane są od 1 kwietnia do 31 lipca 2018 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2018 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal2018.pl

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Alantan Plus.